İPA İstanbul Dergisi 2021 / 002
DAYANIŞMA
Dayanışma | Tanıl Bora
Dayanışmanın Roma Hukuku’ndan Fransız Devrimi’ne, 19. yüzyıl işçi hareketinden günümüze macerasını keşfetmek yalnızca ortak hafızayı tazelemeyecek, bu eylemin büyümesini de sağlayacak.
Sözlükler: Dayanışma İçin Araçlar | Omuz
Sözlükler, dayanışma anlarındaki sözcükleri raftan indirme veya belleğimizde hak ettiği yere yerleştirme mecraları olarak dayanışma pratiğinin bir parçası hâline gelebilir.
Covid-19 Acil Durum Mekânında Dayanışma ve Biyo-Kemer Sıkma Politikası | Michele Lancione ve Abdoumaliq Simone
Yenilenmiş acil durum mekânında gözetilmesi gereken bir şey varsa, bu şey yalnızca bireysel eylem veya “kolektif olana” destek verme düzeyinde değildir; disiplinsiz bir yerleşim politikasını, yani sınırlı kontrol ve dolaşımlar içinde kalıcılaşmış kemer sıkma uygulamalarına karşı-edimlerle yanıt veren yollar bulan bir politika tahayyülünü gündeme almaktır.
Kentsel Dayanışma: İmkânlar ve Kısıtlar | Aslıhan Aykaç
Kriz anlarında hatırlanan ve tartışmaların odağına oturtulan dayanışma ağlarının kentlerden kırlara en önemli bileşenlerinden biri dayanışma ekonomileri. Güney yarım kürenin giderek büyüyen metropollerinde dayanışma ekonomi ağları fark yaratabilir mi? İstanbul’da gelişen örneklerin karşılaştığı veya karşılaşabileceği sınırlar neler olabilir?
Sosyal ve Dayanışma Ekonomisinin Dijital Hâli: Platform Kooperatifçiliği | Özgür Kurtuluş
Toplumsal mülkiyet ve demokratik yönetişim ilkelerine dayanan platform kooperatifçiliği, küresel müştereklerin inşasına, yerel ekonomik oluşumların güçlenmesine ve sosyal adaletin, ekolojik ve sosyal sürdürülebilirliğin sağlanmasına katkı sunabilecek alternatif bir dayanışma modeli.
Necdet Sakaoğlu – Osmanlı İstanbul’unda Dayanışma (Söyleşi)
Osmanlı İstanbul’unun dayanışma pratikleri neydi, İstanbulluların “komşusu” olan padişahın nasıl bir rolü vardı ve modern devlet ile bu rol nasıl değişti? Tarihçi, araştırmacı, yazar Necdet Sakaoğlu’na sorduk.
Hemşehrilik ve Hemşehrilik Dayanışması | Ayça Kurtoğlu
Kente göç edenlerin barınma, iş bulma gibi bazı temel ihtiyaçlarını karşılamasını sağlayan başlıca dayanışma mekanizmalardan hemşehrilik ilişkileri, ekonomik ve politik bağlamın etkisiyle de zaman içerisinde dönüşmekte ve “sadakat olarak”, “kendi-merkezli” ve “duygusal yansıtmalı” dayanışma biçimlerini üretmekte.
“Dava” ve “CV”: Muhafazakâr Dayanışmanın Dönüşümü | İrfan Özet
Kentleşme ve orta sınıflaşmanın etkisiyle bugün muhafazakârların dayanışma pratiklerinin şekil ve içeriğinde çeşitlenme söz konusu: Mahalle yaşamının hâlen bulunduğu Fatih’te geleneksel (konvansiyonel) ağlara yaslanan dayanışma sürüyor. Site (kent) yaşamının hâkim olduğu Başakşehir’de ise bireylerin “yatırım stratejileri”nin öncelendiği örgütlü ve kurumsal ağlar üzerinden biçimlenen pratikler yayılıyor.
Göçmen Dayanışması | Didem Danış
2018 yılı BM verilerine göre dünyada toplam 68,5 milyon kişi yerinden edilmiş ve bu nüfusun çok ciddi bir kısmı yeni bir yaşam kurma hayali ile kentlere yerleşiyor. İstanbul da yeni bir yaşam adreslerinden biri.
Göçmen Dayanışma Derneği (Söyleşi)
Bir yandan göçmenlerin haklara erişimine destek olurken, bir yandan göçmen kadınlarla, LGBTİ+’larla, çocuklarla çalışmalar yapan GDD’den Hatice Ödemiş’e göçmenlerin kentteki dayanışmasının, göçmenlerle dayanışmanın sınır ve imkânlarını sorduk.
Emek Dayanışması | Özgür Narin
Hizmet sektörünün, sadece salgın gibi beklenmeyen bir krizde değil ekonomik herhangi bir darboğazda da gözden çıkarılabilir kısmı olan kafe, restoran, perakende vb. çalışanlarının iş yeri temelli veya iş yeri dışında geliştirdiği dayanışma pratiklerini ortaya çıkaran koşullar neler? Bu tür yapılar ne tür faaliyetlere başvuruyor ve bu pratikleri sürekli kılmaları ne kadar ve nasıl mümkün olabilir?
Kafe-Bar Çalışanları Dayanışması (Söyleşi)
Geçtiğimiz yılın Kasım ayından beri çeşitli yöntemlerle sesini ve taleplerini duyuran Kafe-Bar Çalışanları Dayanışması’na, yakın dönem faaliyetlerini ve sektörde bu türden faaliyetlerin önemi, sınırları ve olanaklarını sorduk.
Kadın Dayanışması | Selma Değirmenci
Kadınların ev içi emeğine toplumsal bir mecra üretme gayesi içinde üretim eksenli dayanışma biçimlerini ortaya çıkaran koşullar nelerdir? Bu tür yapılar ne tür faaliyetlere başvuruyor ve bu pratikleri sürekli kılmaları ne kadar mümkün ve nasıl?
Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (Söyleşi)
1986’dan beri faal Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV) için kadın kooperatifçiliği, 2002 yılından itibaren yoğunlaşılan alanlardan biri oldu. Kadın kooperatiflerindeki dayanışmanın neticelerinden biri olan Simurg Kadın Kooperatifleri Birliği’nin de bir bileşeni olan vakfa bu türden faaliyetlerin önemi, sınırları ve olanaklarını sorduk.
Sanatçı Dayanışması | Feyyaz Yaman
Sanat üreticilerinin, bu alandaki emeğiyle hayatını geçindiren insanların birbiriyle dayanışmaya yönelten koşullar neler olageldi? Sanatçılar arasındaki dayanışma genellikle hangi yöntemlere başvurdu? Geçmişten bugüne baktığımızda bu pratikleri kalıcı oluşumlar haline getirmelerinin olanakları veya sınırları neler olabilir?
Omuz Dayanışma ve Paylaşım Ağı (Söyleşi)
Kültür-sanat alanının 2020 yılında COVID-19 kısıtlama koşullarından aldığı ağır pay eşliğinde bir yandan alanın üreticileri arasında maddi destek ağını örmek, bir yandan da bir arada oluşu kuvvetlendirmek için faaliyetlerini sürdüren Omuz inisiyatifine çalışmalarını ve alanlarında bu çalışmaları sürdürmenin sınır ve olanaklarını sorduk.
KOLEKSİYON
Birlikte, Daha Güçlü: “Geceleri de, Meydanları da, Sokakları da Terk Etmiyoruz!”
GÖSTERGE
Yeni Sosyal Politika Anlayışı: Sistem Mezuniyeti | Yavuz Saltık
Güvencesizlik, Yeni Eşitsizlikler ve Çözüm Yolları Konferansı | Enstitü İstanbul
Kır ve Kent Yoksulu Yararına Yeni Bir Düzen İnşa Etmek | Gökhan Günaydın
DOSYA | İSTANBUL'UN KUZEYİ
Kentleşmenin hızla arttığı Antroposen çağında İstanbul’un doğası, ormanları ve orman köylerinde yaşayan nüfusun barındırdığı bilgi birikiminin kıymetini bilmemiz gerekir. Bir orman köylüsünün dediği gibi: “Orman köylüsü kadar ormanı koruyan kimse olamaz.” Dolayısıyla İstanbul’un orman köylerini bu kentin kadim mirasından ayrı düşünemeyiz.
İstanbul’un Avrupa Yakası Kuzeyindeki Kırsal Kültür Mirası | Yıldız Kat & Zeynep Özdamar Thomas
Kent çeperinin ve kentin kırsal peyzajının bazen kıyısında, bazen de tam ortasında yer alan tarihi yapılar İstanbul’un kuzeyinde de ziyadesiyle bulunuyor. Farkındalık yaratmak amacıyla bu kırsal mirası yazılı ve görsel içerikle paylaşan @istanbulunkirsalkulturmirasi adresli Instagram hesabı editörleri, “zaman tünelinden” peş peşe aktardıkları parçaları Avrupa Yakası haritası üzerinde bir araya getirdi.
Kalıcı Gölet | Eylül Şenses & Onur Yıldız
Yüzyıllardır mandaların güdüldüğü sulak çayırlarla çevrili İstanbul’un kuzeyinde mandaların yerlerinden edilmesi, otladıkları meraların ekosistemini, çevredeki köyleri, köylüleri, kuşaklardır manda çiftçiliği ile uğraşan çiftçileri, çobanları, kaymak, yoğurt ve sütlü tatlı üreticileri ve tüketicileri ve daha birçok aktörü etkileyen çok katmanlı bir süreç.
Roma’dan Bugüne İstanbul’un Kaynağı: Kuzey Ormanlarında Su Yolları | Çağhan Keskin
İstanbul’un, kısıtlı kaynakları üzerinden ihtiyaçlarını karşılama iddiasıyla başlatılan devasa altyapı projelerinin, tam da şehri, ihtiyaçlarını karşılamaya yetmeyecek nüfusa taşıyor olması yakın kentleşme tarihimizde sıkça vurgulanır. Ancak imar tarihine derinlikli bir bakış, İstanbul’un kuzeyinden faydalanmak için girişilen bu döngünün ne kadar geriye gidebileceğini gösteriyor.
EKOSİSTEM
Durusu Gölü’nün kıyısında bahri ve yeşilbaşlar, ara sıra da isyankâr duruşlu kara gerdanlı dalgıçlar, umursamaz tavırlı tarakdişler ve sürekli dalıp çıkan altıngözler. Karadeniz’i boydan boya geçen minyatür mavi torpidolara benzeyen yalıçapkınları. Kızıl geyikler, göçmen kuşlar, yaban domuzları, mandalar… İstanbul’un gerçek sakinlerinin mücadelesi her şeye rağmen devam ediyor.
SAHADAN
İstanbul’un Ormanını Savunanlar | Kuzey Ormanları Savunması / Selçuk Koçum
Kuzey Ormanları Savunması (KOS) kritik önemdeki alanda (ve diğer benzer yerlerdeki) mevcut olan doğal yaşamı ve yerel halkı mega projelere karşı savunmak için çabalayan bir ekoloji topluluğu. Kuzey Ormanları’nın bir yaşam alanı olarak önemini, karşı karşıya olduğu tehditleri ve bunlara karşı verilen mücadeleyi KOS’tan Selçuk Koçum ile konuştuk.
Kuzey İstanbul’da Eleştirel Yürüyüşler | İstanbul Walkabout / Nazlı Tümerdem
İstanbul’un “kentleşmiş” alanlarının ötesinde ormanlar, tarım arazileri, su havzaları, meralar, çiftlikler ve köyleri barındıran kuzey İstanbul’u keşfetmeyi, kaydetmeyi ve haritalandırmayı hedefleyen İstanbul Walkabout araştırma projesinden, metodoloji olarak eleştirel yürüyüşü kullanan Nazlı Tümerdem ile konuştuk.
Alternatifsiz Rota: Kuşların Durağı Kuzey Ormanları | Zeynel Arslangündoğdu, Bahar Bilgen, Itrı Levent Erkol & Cem Orkun Kıraç
Zengin biyolojik çeşitliliğe sahip olan İstanbul birçok farklı kuş türünün göç yolları üzerinde bulunuyor. Göç güzergâhı üzerinde önemli bir durak olan İstanbul Kuzey Ormanları’nı parçalayan, bölen ve yok eden mega projeler, yollar ve yapılaşma diğer canlı türleriyle beraber kuşların da yaşam alanları ortadan kaldırıyor.
BÜYÜKŞEHİR HAFIZASI
Adil Gazoz, 1997’den bu yana İSKİ’de işçi olarak İstanbul’un merkezinde, Tarihi Yarımada’da su hatlarının içinde çalışıyor. Kazma vurmanın dahi bin bir başka dert açabileceği Yarımada’da suyun sesini dinleyerek sorunların kaynağını buluyor.
METROPOL
Bütçe Göstergeleriyle Merkez-Yerel Uçurumu | Mustafa Sönmez
Türkiye’de merkezi yönetim yerel yönetimler üzerindeki güç ve kontrolünü yetki, sorumluluk ve kaynakları gittikçe kısıtlayarak pekiştirmeye çalışıyor. Ulusal ve yerel düzeyde gerçekleşen bu merkezileşmenin niceliksel takibini kamu istihdamı, gelir ve harcamaları üzerinden yapmak mümkün.
Hiphopçıların Gözünden İstanbul: “Kendimize Yer Arıyoruz” | Yıldırım Şentürk
Hiphop’ın müzik, dans ve giyimin ötesinde bir kültür olarak artık dünyanın her köşesinde olduğu gibi şehirlerimizde de yaşandığını görüyoruz. Sahne isimleri “Nyks” ve “Horu” olan dans eğitmenleri Gülay Tezcan ve Koray Kanarya ile özellikle gençlerin ilgi duyduğu hiphop’ın İstanbul’daki tezahürlerini konuştuk.
AKADEMİ
İstanbul’da sosyal ve kültürel hayat uzun zamandır toplumsal belleği zedeleyecek kadar hızlı ve kökten bir dönüşüm içerisinde. Bu durumun hem sonuç hem de nedeni olan mekânsal dönüşümün en çarpıcı biçimde yaşandığı yerlerden biri de Bomonti.