İPA İstanbul Dergisi 2021 / 003
EV
EV: Kapanırken Açılmak
Evden Öteye: Kamusallaşan Ev Mekânı, Evcilleşen Kamusal Mekân | Elif Sidar Ökdemir
Batılı siyasal bakışın çizdiği kamusal alan ve özel alanın sınırları uzun yıllardır üzerine tartışılan bir mesele. Ev üzerinden örneklenen özel alanların ise etkileşime kapalı ve geçirimsiz mekanlar olmadığı ortada. Evin sınırlarının tarifi ve sınırlarının mekânsal ve politik bulanıklaşma halleri ve aralarındaki geçişliliğe bakmak bu tartışmayı ilerletmeyi mümkün kılacaktır.
Zamane Ev Hâlleri: Katı, Sıvı, Gaz | Ayşe Çavdar
Hukukta, basında, siyasette veya reklamlarda yaşam alanlarımızı kimin, nasıl tanımlandığı evlerimizin toplumdaki anlamının da birer izdüşümüdür belki: Gecekondu, mesken, hane, birim, daire… Evin yerine tercih edilen bu kelimelerle evlerimizin yıllar içinde neye dönüştüğü arasındaki ilişki, geride bıraktığımız ve yerine gelen evi düşünürken bize faydalı bir eşlikçi olabilir.
“Ev”lenmek ve Yeniden Başlamak İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde Bir Sosyal Çalışma Hikâyesi | Şehide Zehra Keleş, Zelal Yalçın
Sosyal çalışmacılar için bir evin içine girmek sadece fiziken orada olmanın ötesinde duygusal olarak da o evin gerçekliğine dahil olmaktır. İBB’nin Silivri Yeni Mahalle’deki sosyal çalışma deneyiminin aktarımı ev, evsizlik, sosyal konut ve yerel yönetimlerin rolu¨ u¨zerine du¨şu¨nmeye çağırıyor.
İçinde Yaşadığım Mekân: Beden | Tuğçe Ulugün Tuna
Mekânla ilgilenenler ölçek üzerine konuşur; bölgeden mezraya, metropolden haneye pek çok kurguyu ele alırken sıranın genellikle gelmediği bir düzey, bedenlerimiz. Oysa içinde yaşadığımız dairelerden önce bedenlerimizi yuvamız olarak görmenin açtığı ufuklara bakmakta fayda var.
Şehirleşme, Dijitalleşme ve Pandemi Üçgeninde Akıllı Binalar | Bilgehan Baykal
Teknolojideki değişimin şehirden hanelere, yaşantımıza köklü etkilerde bulunması yeni değil. Ancak her yeni teknolojinin ayırt edilebilir nitelikleriyle önceliklerden ayrıştığını da biliyoruz. Dijitalleşme ve internetin bina örgütlenmesi ve yönetimine vereceği yeni çehre, ev yaşantısının olası geleceğine dair de ipuçları verebilir.
Ev(lerim) Üzerine Çalakalem Notlar | Fuat Ercan
Her ne kadar özel alan olarak düşünülse de ev toplumsal hayattan kopuk değil. Kişilerin belleğini, bilincini, bilinçdışını, kimliğini oluşturan ev yaşamı, dışarısı ile içerinin kesiştiği bir dizi ilişki ve mekanizmanın içerisinde/ortasında bulunan bir alan. Üstelik içinde bulunduğu dışarıdaki siyasi iktidar evin güvenli duvarlarını aşıp her geçen gün biraz daha içeri sızmakta.
SAHADAN
Yaşam alanlarını mahalle sakinlerinin ihtiyaçlarından çok rantı önceleyerek şekilde dönüştüren projelere karşı mücadele ederken ihtiyaçların neler olduğunu tartışacak ve dillendirecek aralığı bulamayabiliyoruz. Uzun süredir Tozkoparan’daki kentsel dönüşüm projesine karşı mücadele eden Tozkoparan Derneği’nden (Toz-Der) Ömer Kişir ile mahalle ve ev yaşantısının rant paradigması dışında kalan tahayyülü ve politikayı konuştuk.
“Evsizlik Bir Barınma Değil Barınamama Sorunudur!” | Çorbada Tuzun Olsun Derneği
Evsizliği sadece bir barınma sorunu olarak görmek ve bu açıdan çözüm üretmeye çalışmak sürdürülebilir politikaların önünde ciddi bir engel teşkil ediyor. Evsizleri topluma kazandırmaya odaklanan ve bu çerçevede özgün bir model geliştiren Çorbada Tuzun Olsun Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Türker ile derneği ve İstanbul’daki dayanışma pratiklerini konuştuk.
Evden Çalışmanın Güvencesizliği | Ofissizler
Dünya genelinde esnek ve güvencesiz çalışma koşullarının yaygınlaşmasıyla çalışanlar işyerleri, meslekleri, sosyal güvenceleri, gelirleri gibi çalışma hayatlarına dair birçok konuda adaletsizlik ve güvencesizlikler yaşamakta. Bu durum COVID-19 pandemisiyle daha da kötüleşti. Artık sadece freelance olarak çalışanlar değil tam zamanlı ve “güvenceli” işlerde çalışanların da çalışma ve yaşama alanları birleşti. Evden çalışma ile beraber ortaya çıkan güvencesizlikleri, baskıları ve dönüşen ev hayatını freelance çalışanların hakları ve güvencelerinin savunuculuğunu yapan Ofissizler dayanışma ağından Tuba Emiroğlu ve Aylin Türer ile konuştuk.
Şiddete Karşı Dayanışmanın Mekânı: Sığınma Evleri | Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı
Ev, yaygın tarif edildiği gibi her zaman herkes için güvenli ve mahrem mekânlardan biri değil. Birçok kadının kendi evlerinde maruz kaldığı fiziksel, psikolojik, cinsel ve ekonomik şiddet hikâyelerini biliyoruz. Bu bağlamda Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı ile dayanışan kadınların evde olma ve evden ayrılma deneyimlerini, sığınma evlerini ve birlikte yaşam pratiklerini vakfın psikolog ve sosyal çalışmacısı Leyla Soydinç ile konuştuk.
GÖSTERGE
İstanbul Evlerindeki Yaşantıya Dair Bazı Kesitler | Caner Murat Doğançayır
METROPOL
İstanbul’un Bütçesini Yurttaş Katılımına Açmak | İstanbul Kent Konseyi Katılımcı Bütçe Çalışma Grubu
“Katılımcı bütçe” İstanbul ölçeğinde ilk kez hayata geçiriliyor. Bu uygulama yerel yönetimlerin bütçelerini doğrudan yurttaş katılımı, sivil toplum ve mahalli örgütlerin temsiliyle biçimlendirmesini sağlayarak demokratik bir kent hayatını kurmanın ve yerel demokrasiyi güçlendirmenin en önemli araçlarından biri olarak öne çıkıyor.
Herkes İçin Erişilebilir Konut Ne Kadar Mümkün? | Emrah Şahan
Düşük faizli konut kredileri ve pandeminin getirdiği yeni koşulların “evden” bekleneni değiştirmesi ile yeni koşullara daha uygun fiziksel özelliklere sahip konut arayışı hepimizin barınma ihtiyacını yeniden şekillendiriyor. Türkiye’de uygun fiyatlı ve nitelikli konuta erişim, merkezi konut politikalarının yetersizliği yüzünden özellikle düşük gelirli haneler için pek mümkün görünmüyor. Dolayısıyla herkesin konut hakkını güvence altına alacak bir anlayışa şimdiden ihtiyacımız var.
İstanbul’un Kültürel Peyzajında Bir Odak: Validebağ Korusu | Hatice Kurşuncu & Yiğit Ozar
İstanbul haritasını önümüze aldığımızda kolaylıkla göze çarpmayacak koru, Çamlıca eteklerinde yıllar içinde küçülmüş olsa da tarihini ve flora ve fauna çeşitliğini farkettikçe, bu yoğun metropolde alanı deneyimledikçe önemini anladığınız bir alan. İstanbul ve tüm sakinleri için önemi tartışmasız bu alanın hem özelliklerini hem uğruna verilen mücadeleyi öğrenmek, gelecekteki yerini sağlamlaştırmak için atılması gereken adımlar için de önem teşkil ediyor.
Yerelin Gerçek Boyutları ve Belediye Şirketleri | Mustafa Sönmez
Yerel yönetimlerin merkezi yönetime kıyasla mali gücü kamuoyundaki tartışmaların önemli bir kısmını oluşturuyor. Ancak belediye şirketlerinin kamuya ait olsalar da kamu bütçelerinde yer almaması, gerçekliği önemli ölçüde gölgeliyor. Oysa merkez-yerel dengesini doğru ölçmek, bu bütçe formatına şirketleri katmakla ancak mümkün. Bunu yapmadan yerelin gücü, güçsüzlüğü konusundaki her önerme çapak, tortu içerecektir.
BÜYÜKŞEHİR HAFIZASI
Komprasör ve havuz tahliye makineleri ustası Zafer Terzi, Şehir Hatları’na bağlı Haliç Tersanesi’nde, yani kendi tabiriyle “Haliç’in kalbinde” yaklaşık 25 yıldır çalışıyor. Tersane havuzunda suya yapılan devridaimle Haliç’teki canlılara taze oksijen sunuyor.
DOSYA | Marmara Denizi: Daha Geç Olmadan Çözüm Arayışı
DOSYA | Marmara Denizi: Daha Geç Olmadan Çözüm Arayışı
Marmara Denizi’ne Yönelmiş Bir Kent ve Kıyısının Ağır Dönüşümü | Namık Erkal
İstanbul’un Marmara kıyısı, tarih boyunca kapsamlı dönüşümlerden geçti. Bu dönüşümler eski dev projelerin zamana yayılan etkisiyle olduğu kadar gündelik yaşam pratikleriyle de biçimlendi. Marmara kıyısının Bizans’tan Osmanlı’ya çevresel tarihini okumak kentin dayanımının tarihini de anlamımızı sağlamakta.
Marmara Denizini Kim Öldürdü? | Bilge Kobaş
Drone çekimleri ve uydu görüntüleriyle Marmara’da tüm kamuoyu için müsilajla görünür hale gelen ekolojik krizinin aslında uzun bir geçmişi olduğu meseleyi takip etmiş herkes için bilinen bir konuydu. Geçmişte basına yansıyan haberler ve uzmanların uyarıları kadar 40 yıl kadar geriye giden Marmara’yla ilgili TBMM oturumlarındaki tartışmalara da göz gezdirmekte fayda var.
İstanbul Kıyılarında Yer Alan Kentsel Açık Alanlarda Suyla Etkileşim | Serengül Seçmen
Marmara Denizi ekosistemiyle bölge sakinlerinin bu ekosistemle kurdukları ilişkinin en önemli noktaları İstanbul kıyıları ve kentin deniz ulaşımı. Kentin kıyılarındaki kusurların sorumluları muhtelif. Ancak kıyılardaki açık alanlara dair bir tahayyül yoksunluğunun gündelik yaşamı ve denizle ilişkimizi etkilediği kesin.
Bir Zamanlar Marmara’da: Marmara’nın Fantastik Canlıları | Turgut Yüksel
Balık pazarlarından sofralara, deniz kıyısına oltalarıyla dizilen sakinlerden vapur seyahatlerine eşlik edenlere metropolün deniz yaşamıyla ilişkiye girdiği noktalar çok fazla. Marmara’nın canlılarıyla İstanbul’un gelecekteki ortak yaşamına bakmadan önce geçmişindekilerin bir listesini çıkarmakla başlayabiliriz.
İstanbul’un Gelecekteki Atık Su Arıtma Yaklaşımı | Tuğba Ölmez Hancı, Gizem Erol, Anıl Yılmaz ve Ezgi Atlı
Marmara Denizi’ndeki kirlilikle mücadelede yapılması gerekenler listesi kabarık. Denizin ekosisteminin bir parçası olan havzalardaki tüm yetkili belediyelere de merkezi yönetim kadar büyük bir sorumluluk düşüyor. Şehirlerin atık su arıtma sistemlerinin olması gerektiği gibi işlemesi bu sorumlulukların başında geliyor.
Marmara Denizi Zirvesi: “Yaşamın Kıyısında Bir Deniz” | Büşra Allı Bingöl
Marmara Denizi, son 30-40 yılda giderek kötüleşen, çevresel problemler açısından doymuş bir deniz. Müsilaj sorunuyla iyice açığa çıkan bu çıkmazın üstesinden gelmek, yarını düşünerek kalıcı çözümler üretmek için 10-11 Ağustos tarihlerinde “Yaşamın Kıyısında Bir Deniz” alt başlığıyla Marmara Denizi Zirvesi düzenlendi. İBB Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı ve İstanbul Planlama Ajansı ile Marmara Belediyeler Birliği ev sahipliğinde düzenlenen zirvede gelecek senaryolarına da yer verildi.
EKOSİSTEM
Ardı arkası kesilmeyen toplumsal ve ekolojik hadiselerde, meselelerin takipçileri yaşananların pek çoğunun neden değil sonuç dile getiriyor. Ancak bu krizlerin geçmişini ve nedenlerini irdeleyemeden bir yenisini tartışmaya geçiyoruz. Marmara Denizi’ndeki yaşamın geldiği evreyi anlamak için geriye dönük bir mesaiye ihtiyaç var.
KOLEKSİYON
Bir mekân sadece bize o an için vaat ettikleri, sadece o anki işlevleriyle ele alınamaz. Mekân tıpkı bir insan gibi yaşayan, soluyan ve kendi tarihi ile kendini inşa eden bir nesne. Bu anlamda mekânı var eden onun bugünü olduğu gibi, dünü de. Bizden önce bu alanı kullanan insanların eylemlilikleri, artık geçmişte kalsa bile, mekânın belleğinin bir parçası. Geçmişini bildiğiniz, sizden önceki nesillerin eylemliliğiyle oluşmuş bir mekân, size yaşadığınızı çok daha fazla hissettirir, çok daha fazla size ait olur. TDK (Türk Dil Kurumu) sözlüğünde “Miras: Bir neslin kendinden sonra gelen nesle bıraktığı şey” olarak tanımlanmış. Yapılı çevre de mirasın konularından biri.
AKADEMİ
Merkezi yönetim ve yerel yönetimler, Türkiye kentlerinin, özel olarak da büyükşehirlerin en sorunlu yapılaşmalarından birine sahip İstanbul’un konut sorununa cevaben on yıllardır yasal, kurumsal ve ekonomik araçlar geliştiriyor. Bunlar arasında öne çıkan ve en kendine has kurum olan TOKİ aracılığıyla gerçekleşen icraatları uzun bir süredir deneyimliyoruz. Bu sene yayınlanan Çılgın Projelerin Ötesinde: TOKİ, Devlet ve Sermaye eseri de konut sektörünü şekillendirmekten sektörün birincil öznesi hâline gelen kurumun dönüşümünü bilimsel bir araştırma merceğinden incelerken, İstanbul’un bu dönüşümdeki izdüşümüne ışık tutuyor.